Homiladorlik nima?

Homiladorlik bu bachadoningiz ichida homila (yoki bir nechta homila) rivojlanadigan davrdir. U ko‘pincha jinsiy aloqadan keyin yuz beradi, lekin yordamchi reproduktiv texnologiyalar yordamida ham sodir bo‘lishi mumkin. Homiladorlikni tasdiqlashning eng keng tarqalgan usuli bu uy sharoitidagi homiladorlik testi, lekin qon tahlili orqali ham tasdiqlash mumkin. Homiladorlikning dastlabki belgilariga hayz kechikishi, ko‘ngil aynishi va charchoq kiradi.

Ko‘pgina homiladorliklar tirik chaqaloq tug‘ilishi bilan yakunlanadi, bu tabiiy tug‘ruq yoki kesarcha kesish orqali bo‘lishi mumkin. Ba’zi homiladorliklar esa tushish, abort yoki o‘lik tug‘ilish bilan yakunlanadi.

Homiladorlik qanday yuz beradi?
Homiladorlik bir nechta bosqichlardan iborat murakkab jarayon bo‘lib, u tuxum hujayra va spermatozoiddan boshlanadi.

Tuxum hujayralar tuxumdonlarda saqlanadi. Har bir hayz sikli davomida tuxumdon tuxum hujayrani chiqaradi. Tuxum hujayra bachadon naychasi orqali asta harakatlanadi va u yerda spermatozoidni kutadi. Bu jarayon ovulyatsiya deb ataladi va taxminan 12 dan 24 soatgacha davom etadi.

Spermatozoidlar moyaklarda hosil bo‘ladi. Ejakulyatsiya vaqtida millionlab spermatozoidlar ajraladi. Jinsiy aloqa vaqtida spermatozoidlar qin orqali bachadon naychalariga qarab harakatlanadi.

Homiladorlik yuz berishi uchun spermatozoid va tuxum hujayra uchrashib, birlashishi kerak. Bu jarayon urug‘lanish deb ataladi. Spermatozoid tuxum hujayrani urug‘lantiradi. Urug‘langan tuxum bachadon naychasi orqali harakatlanib, ko‘p hujayralarga bo‘linadi va blastotsista deb ataladigan tuzilmani hosil qiladi. Taxminan uch kundan keyin blastotsista bachadonga yetib boradi. U bachadon devoriga yopishadi, bu implantatsiya deb ataladi, va embrionga aylanadi. Implantatsiyadan keyin platsenta shakllana boshlaydi. Embrion keyinchalik homilaga aylanadi va bu atama tug‘ruqqacha ishlatiladi.

Implantatsiyadan keyin organizm homiladorlik gormonlarini ishlab chiqaradi, bu hayz kelishini to‘xtatadi va homilaning rivojlanishiga yordam beradi.

Yordamchi reproduktiv texnologiyalar ART
ART yordamida jarayon o‘xshash bo‘ladi, lekin ayrim bosqichlar organizmdan tashqarida amalga oshiriladi. Tuxum hujayra va spermatozoid asosiy rol o‘ynaydi, lekin shifokor ularning birlashishini osonlashtiradi.

Intrauterin inseminatsiya IUI
Shifokor spermatozoidlarni maxsus naycha yordamida to‘g‘ridan to‘g‘ri bachadonga joylashtiradi. Bu odatda ovulyatsiya vaqtida amalga oshiriladi. Ba’zi ayollarga ovulyatsiyani rag‘batlantirish uchun dorilar beriladi.

In vitro urug‘lantirish IVF
Shifokor tuxum hujayra va spermatozoidni laboratoriyada birlashtirib embrion hosil qiladi. Keyin embrion bachadonga joylashtiriladi. IVF jarayonida muvaffaqiyat ehtimolini oshirish uchun turli dorilar qo‘llanilishi mumkin.

Homiladorlik necha hafta davom etadi?
Homiladorlik taxminan 40 hafta yoki 280 kun davom etadi. Bu muddat oxirgi hayzning birinchi kunidan boshlab hisoblanadi, garchi ovulyatsiya odatda ikki hafta keyin sodir bo‘lsa ham. Shu sababli test ijobiy chiqqan paytda homiladorlik odatda taxminan 4 haftalik hisoblanadi.

Shifokor taxminiy tug‘ruq sanasini ultratovush tekshiruvi orqali aniqlaydi.

Agar homiladorlik IVF orqali yuzaga kelgan bo‘lsa, umumiy muddat baribir 40 hafta bo‘ladi, lekin hisoblash usuli biroz farq qilishi mumkin.

Taxminiy tug‘ruq sanasini qanday hisoblash mumkin?
Quyidagi usul yordamida hisoblash mumkin. Oxirgi hayzning birinchi kunini yozib oling. Unga 7 kun qo‘shing. 3 oy ayiring. 1 yil qo‘shing.

Shifokor prenatal ko‘rik vaqtida tug‘ruq sanasini tasdiqlaydi yoki o‘zgartiradi. Faqat taxminan 5 foiz ayollar aynan shu sanada tug‘adi.

Gestatsion yosh nima?
Gestatsion yosh homiladorlikning qancha davom etganini bildiradi. U oxirgi hayzning birinchi kunidan boshlab hisoblanadi va haftalar hamda kunlarda ifodalanadi, masalan 22 hafta va 3 kun. Bu homiladorlik muddatini bildiradi, homilaning aniq yoshini emas.

Homiladorlik trimestrlari
Homiladorlik uch trimestrga bo‘linadi. Har bir trimestr taxminan 3 oy yoki 13 hafta davom etadi.

Har bir trimestrda nima kutish mumkin?
Har bir trimestrda organizm va homila sezilarli o‘zgaradi. Bachadon kichik o‘lchamdan boshlab homiladorlik oxirida juda kattalashadi.

Birinchi trimestr
Birinchi trimestr 13 haftagacha davom etadi. Odatdagi belgilar charchoq, ertalabki ko‘ngil aynishi, ko‘krak sezuvchanligi, ayrim ovqatlarga ishtaha yoki aksincha yoqtirmaslik, jig‘ildon qaynashi, qabziyat, kayfiyat o‘zgarishi va bosh og‘rig‘idir. Shifokor prenatal vitaminlar tavsiya qiladi va spirtli ichimliklar, tamaki, giyohvand moddalar hamda ayrim xavfli ovqatlardan saqlanishni maslahat beradi.

Ikkinchi trimestr
Ikkinchi trimestr 13 haftadan 28 haftagacha davom etadi. Bu davrda ko‘pchilik ayollar o‘zini yaxshiroq his qiladi. Homila harakatlari sezila boshlaydi va vazn ortadi. Tana og‘rig‘i, teri rangining qorayishi va ko‘krakdagi o‘zgarishlar ham kuzatilishi mumkin.

Uchinchi trimestr
Uchinchi trimestr 29 haftadan 40 haftagacha davom etadi. Homila tez o‘sadi va vazn yig‘adi. Nafas qisishi, bel og‘rig‘i, tez-tez siyish, uxlash qiyinlashishi, ko‘krakdan og‘iz suti ajralishi va tug‘ruqqa tayyorgarlik belgilari paydo bo‘lishi mumkin.

To‘liq muddatli homiladorlik nima?
To‘liq muddatli homiladorlik 39 hafta 0 kundan 40 hafta 6 kungacha davom etadi. Shu davrda tug‘ilgan chaqaloqlar eng sog‘lom bo‘lish ehtimoliga ega. 37–38 haftada tug‘ilish erta muddatli, 41 haftada tug‘ilish kech muddatli, 42 haftadan keyin esa ortiqcha muddatli hisoblanadi.

Homiladorlik davrida qanday parvarish kerak?
Prenatal parvarish ona va homila salomatligi uchun juda muhim. Shifokor homilaning rivojlanishini kuzatadi va asoratlarni aniqlaydi.

Ko‘rik vaqtida shifokor jismoniy ko‘rik o‘tkazadi, qon bosimi va vaznni o‘lchaydi, homila yurak urishini tekshiradi, ultratovush tekshiruvini o‘tkazadi, qon tahlillari tayinlaydi va kerakli maslahatlar beradi.

Ko‘riklar jadvali
Odatda 28 haftagacha har 4 haftada, 28 dan 36 haftagacha har 2 haftada va 36 haftadan tug‘ruqqacha har hafta ko‘rikdan o‘tiladi.

Homiladorlikda qancha vazn ortishi kerak?
Bu har bir ayolda turlicha bo‘ladi, lekin ko‘pchilik shifokorlar homiladorlik davomida taxminan 11 dan 16 kilogrammgacha vazn ortishini tavsiya qiladi.