Ҳомиладорлик нима?

Ҳомиладорлик бу бачадонингиз ичида ҳомила (ёки бир нечта ҳомила) ривожланадиган даврдир. У кўпинча жинсий алоқадан кейин юз беради, лекин ёрдамчи репродуктив технологиялар ёрдамида ҳам содир бўлиши мумкин. Ҳомиладорликни тасдиқлашнинг энг кенг тарқалган усули бу уй шароитидаги ҳомиладорлик тести, лекин қон таҳлили орқали ҳам тасдиқлаш мумкин. Ҳомиладорликнинг дастлабки белгиларига ҳайз кечикиши, кўнгил айниши ва чарчоқ киради.

Кўпчилик ҳомиладорликлар тирик чақалоқ туғилиши билан якунланади, бу табиий туғруқ ёки кесарча кесиш орқали бўлиши мумкин. Баъзи ҳомиладорликлар эса тушиш, аборт ёки ўлик туғилиш билан якунланади.

Ҳомиладорлик қандай юз беради?
Ҳомиладорлик бир нечта босқичлардан иборат мураккаб жараён бўлиб, у тухум ҳужайра ва сперматозоиддан бошланади.

Тухум ҳужайралар тухумдонларда сақланади. Ҳар бир ҳайз цикли давомида тухумдон тухум ҳужайрани чиқаради. Тухум ҳужайра бачадон найчаси орқали аста ҳаракатланади ва у ерда сперматозоидни кутади. Бу жараён овуляция деб аталади ва тахминан 12 дан 24 соатгача давом этади.

Сперматозоидлар мойакларда ҳосил бўлади. Эякуляция вақтида миллионлаб сперматозоидлар ажралади. Жинсий алоқа вақтида сперматозоидлар қин орқали бачадон найчаларига қараб ҳаракатланади.

Ҳомиладорлик юз бериши учун сперматозоид ва тухум ҳужайра учрашиб, бирлашиши керак. Бу жараён уруғланиш деб аталади. Сперматозоид тухум ҳужайрани уруғлантиради. Уруғланган тухум бачадон найчаси орқали ҳаракатланиб, кўп ҳужайраларга бўлинади ва бластоциста деб аталадиган тузилмани ҳосил қилади. Тахминан уч кундан кейин бластоциста бачадонга етиб боради. У бачадон деворига ёпишади, бу имплантация деб аталади, ва эмбрионга айланади. Имплантациядан кейин плацента шакллана бошлайди. Эмбрион кейинчалик ҳомилага айланади ва бу атама туғруққача ишлатилади.

Имплантациядан кейин организм ҳомиладорлик гормонларини ишлаб чиқаради, бу ҳайз келишини тўхтатади ва ҳомиланинг ривожланишига ёрдам беради.

Ёрдамчи репродуктив технологиялар ART
ART ёрдамида жараён ўхшаш бўлади, лекин айрим босқичлар организмдан ташқарида амалга оширилади. Тухум ҳужайра ва сперматозоид асосий рол ўйнайди, лекин шифокор уларнинг бирлашишини осонлаштиради.

Интраутерин инсеминация IUI
Шифокор сперматозоидларни махсус найча ёрдамида тўғридан-тўғри бачадонга жойлаштиради. Бу одатда овуляция вақтида амалга оширилади. Баъзи аёлларга овуляцияни рағбатлантириш учун дорилар берилади.

In vitro уруғлантириш IVF
Шифокор тухум ҳужайра ва сперматозоидни лабораторияда бирлаштириб эмбрион ҳосил қилади. Кейин эмбрион бачадонга жойлаштирилади. IVF жараёнида муваффақият эҳтимолини ошириш учун турли дорилар қўлланилиши мумкин.

Ҳомиладорлик неча ҳафта давом этади?
Ҳомиладорлик тахминан 40 ҳафта ёки 280 кун давом этади. Бу муддат охирги ҳайзнинг биринчи кунидан бошлаб ҳисобланади, гарчи овуляция одатда икки ҳафта кейин содир бўлса ҳам. Шу сабабли тест ижобий чиққан пайтда ҳомиладорлик одатда тахминан 4 ҳафталик ҳисобланади.

Шифокор тахминий туғруқ санасини ультратовуш текшируви орқали аниқлайди.

Агар ҳомиладорлик IVF орқали юзага келган бўлса, умумий муддат барибир 40 ҳафта бўлади, лекин ҳисоблаш усули бироз фарқ қилиши мумкин.

Тахминий туғруқ санасини қандай ҳисоблаш мумкин?
Қуйидаги усул ёрдамида ҳисоблаш мумкин. Охирги ҳайзнинг биринчи кунини ёзиб олинг. Унга 7 кун қўшинг. 3 ой айиринг. 1 йил қўшинг.

Шифокор пренатал кўрик вақтида туғруқ санасини тасдиқлайди ёки ўзгартиради. Фақат тахминан 5 фоиз аёллар айнан шу санада туғади.

Гестацион ёш нима?
Гестацион ёш ҳомиладорликнинг қанча давом этганини билдиради. У охирги ҳайзнинг биринчи кунидан бошлаб ҳисобланади ва ҳафта ҳамда кунларда ифодаланади, масалан 22 ҳафта ва 3 кун. Бу ҳомиладорлик муддатини билдиради, ҳомиланинг аниқ ёшини эмас.

Ҳомиладорлик триместрлари
Ҳомиладорлик уч триместрга бўлинади. Ҳар бир триместр тахминан 3 ой ёки 13 ҳафта давом этади.

Ҳар бир триместрда нима кутиш мумкин?
Ҳар бир триместрда организм ва ҳомила сезиларли ўзгаради. Бачадон кичик ўлчамдан бошлаб ҳомиладорлик охирида жуда катталашади.

Биринчи триместр
Биринчи триместр 13 ҳафтагача давом этади. Одатдаги белгилари чарчоқ, эрталабки кўнгил айниши, кўкрак сезувчанлиги, айрим овқатларга иштаҳа ёки аксинча ёқтирмаслик, жиғилдон қуйнаши, қабзият, кайфият ўзгариши ва бош оғриғидир. Шифокор пренатал витаминлар тавсия қилади ва спиртли ичимликлар, тамаки, гиёҳванд моддалар ҳамда айрим хавфли овқатлардан сақланишни маслаҳат беради.

Иккинчи триместр
Иккинчи триместр 13 ҳафтадан 28 ҳафтагача давом этади. Бу даврда кўпчилик аёллар ўзини яхшироқ ҳис қилади. Ҳомила ҳаракатлари сезила бошлайди ва вазн ортади. Тана оғриғи, тери ранги қорайиши ва кўкракдаги ўзгаришлар ҳам кузатилиши мумкин.

Учинчи триместр
Учинчи триместр 29 ҳафтадан 40 ҳафтагача давом этади. Ҳомила тез ўсади ва вазн тўплайди. Нафас қисиши, бел оғриғи, тез-тез сийиш, ухлаш қийинлашиши, кўкракдан оғиз сути ажралиши ва туғруққа тайёргарлик белгилари пайдо бўлиши мумкин.

Тўлиқ муддатли ҳомиладорлик нима?
Тўлиқ муддатли ҳомиладорлик 39 ҳафта 0 кундан 40 ҳафта 6 кунгача давом этади. Шу даврда туғилган чақалоқлар энг соғлом бўлиш эҳтимолига эга. 37–38 ҳафтада туғилиш эрта муддатли, 41 ҳафтада туғилиш кеч муддатли, 42 ҳафтадан кейин эса ортиқча муддатли ҳисобланади.

Ҳомиладорлик даврида қандай парвариш керак?
Пренатал парвариш она ва ҳомила саломатлиги учун жуда муҳим. Шифокор ҳомиланинг ривожланишини кузатади ва асоратларни аниқлайди.

Кўрик вақтида шифокор жисмоний кўрик ўтказади, қон босими ва вазнни ўлчайди, ҳомила юрак уришини текширади, ультратовуш текширувини ўтказади, қон таҳлиллари тайинлайди ва керакли маслаҳатлар беради.

Кўриклар жадвали
Одатда 28 ҳафтагача ҳар 4 ҳафтада, 28 дан 36 ҳафтагача ҳар 2 ҳафтада ва 36 ҳафтадан туғруққача ҳар ҳафта кўрикдан ўтилади.

Ҳомиладорликда қанча вазн орттириш керак?
Бу ҳар бир аёлда турлича бўлади, лекин кўпчилик шифокорлар ҳомиладорлик давомида тахминан 11 дан 16 килограммгача вазн орттиришни тавсия қилади.